Anasayfaya
Eleştiri sayfasına

TOPLANTI TARİHİ  : 26.Mart 2003 Çarşamba..
İRDELENEN KİTAP:  Saatler - Michael Cunningham
GRUP DEĞERLENDİRMESİ :  4.00 
KATILANLAR          :  Nevcihan Oktar, (Günün Oturum Yöneticisi), Bahar Vardarlı, Eren Arcan, Keriman Alp, Efser Kayral,   Deniz Şarman,  Ayşen Eriz, Arzu Yıldırım, Aydan Musal, Aliye Moral

KİTAP ÜZERİNE  NOTLAR:
Varoluşçuluk - Bahar Vardarlı
Saatler Üzerine - Eren Arcan
Saatler - Nevcihan Oktar
Saatler - Deniz Şarman
Mrs. Dolloway- Nevcihan Oktar
Çalışma Soruları

Virginia Woolf’, yaşama sevincini Mrs. Dalloway’de, ölüm isteğini de Septimus kişiliğinde ortaya koyar.  Aslında yaşama çılgınca bağlı olan Septimus’u pencereden atlamaya iten Doktor Bradshaw kimliğinde, yaptırımcı, dayatmacı İngiliz toplumudur. 

Septimus 1. Dünya Savaşı çıktığında  “vatan için savaşma, ölme...” coşkusuyla askere yazılır.  Askerde Evans adlı üstüyle büyük bir dostluk kurar.  Ancak Evans bir çatışmada ölür.  Septimus bu ölümü doğal karşılar, “Evans vatan için ölmüştür,” Onun ölümüne pek te aldırmaz ve hayatını sürdürmeye devam eder.   Ancak daha sonra arkadaşını yitirmenin karşısındaki bu  “aldırmazlığı” dehşetle farkeder.   Çıldırma noktasına gelir.  Doktoru Sir William Bradshaw kendisinin “kutsal bir ölçme yetisine” sahip olduğuna inanır.  Woolf bu dayatmacılığıyla Septimus’u ölüme iten Doktor Bradshaw’ı şöyle anlatır: 

“Tanrıça Ölçüye taparken , yalnız benliğini rahata kavuşturmakla kalmıyor, İngiltere’yi de rahata kavuşturuyordu; ülkenin delilerini kapatıyor, doğumu yasaklıyor, umutsuzluğu cezalandırıyor, hastaların kendi kişisel görüşlerini sürdürmelerine olanak vermiyordu. 

Ama Ölçü’nün daha az güleç ürkünç bir ablası vardır.  Bu tarıça’nın öz adı Yola Getirme’dir.  Dine döndürmedir.  ... göz boyamaya, zor kullanmaya bayılır.   Sevimli bir kılığa girmiştir; saygıdeğer bir ad edinmiştir sevgi, ödev, özveri gibi....

 İnsana çok güç bir sanat kazandırıyorlardı orada (akıl hastahanesinde ; ölçme yetisi.  Hem sonra aile, bağış, onur, cesaret parlak bir meslek gibi değer ölçüleri vardı.  Sir Willliam bunların kararlı savunucusuydu.  Bu ölçüler aksayacak olursa polisi çağırırdı yardıma.  Toplumun sağlığı sözkonusuydu. Çıplaklar, koruyucusuzlar, yorgunlar, dostsuzlar Sir William’ın istencinin damgasını yerlerdi.  Saldırırdı Sir William, yutardı, insanları odalara kapatırdı.  İnsanseverlikle kararlılığı böylesine birleştirebilmesi, kurbanlarının yakınlarının gözünde büyümesini sağlardı.” 

İşte bu Ölçü Tanrısına tapan toplum, Septimus’un, onların eline düşmektense kendisini pencereden aşağıya atmasına neden olur.  Tıpkı Saatler’de Richard’ın sorumluluklara ve baskılara dayanamayarak kendini pencereden aşağı atması gibi. 

Saatler’de de, kitabın kişileri, toplumun üzerlerinde yarattığı baskıyı hissediyorlar.  Zaman zaman dostlukları, sevgileri ve aile yükünü  taşıyamıyorlar.  Ama yine de kitap umutla bitiyor. 

“Evet diye düşünüyor Clarissa ...Partilerimizi veriyoruz.  ... Hayatımızı yaşıyor, istediğimizi yapıyor sonra da uyuyoruz.  İşte bu kadar basit ve kolay.  Bazıları camdan atlıyor ya da boğularak intihar ediyor, ya da haplar yutuyor, çoğu kazayla ölüyor ve çoğumuzu, büyük çoğunluğumuzu bir hastalık yiyip bitiriyor, ya da şanslıysak hayatın kendisi.  Avunacak birşey var : ne olursa olsun, hayatlarımızın önümüzde açılıp bize hayalini kurduğumuz herşeyi sunduğu saatler var; çocuklar dışında herkes (belki onlar bile) bu saatlerin arkasından kaçınılmaz olarak başkalarının, daha karanlık ve güç saatlerin geleceğini bilse de.  Yine kentin ve sabahın keyfini çıkarırız; ne olursa olsun daha fazlasını umut ederiz. Bunu neden bu kadar sevdiğimizi Tanrı bilir..”


Evet, kendimize ait, mutluluk dolu “vahalarımız” var.  Tıpkı klübümüzde geçirdiğimiz bu “Saatler” gibi.
10 Mart 2003

Başa Dön

“Saatler” yapıtı hayatlarının anlamını arayan üç kadının hikayelerinin  “Bilinç Akışı Tekniği” ile  birbirine anlamlı bir şekilde bağlanışının gözler önüne serilişidir.  

Virginia Woolf’un derinden hissedilen inançlarının romandaki karakterleri ve bu karakterler doğrultusundaki kişiliklerin hayatlarına girebildiğini gösteriyor. Bu durum, Virginia Woolf’un  elbette ki  üstün başarısı. Michael Cunningham de bu başarıyı çok canlı yaşamış ve yansıtmış. 

Bir diğer nokta da,  “Saatler”  deki kadın kahramanların kendilerine sunulanı değil de, kendi istekleri doğrultusunda belirlediklerini yaşamakta geçirdikleri çelişkilerin  başarıyla anlatılmış olmasıdır.

 Ayrıca beni en çok etkileyen mesaj: “Saatler” kelimesi üzerinde yapılan çarpıcı oyun oldu. Daha iyisini vaad etmese de, umudu her an içimizde işlemekte ilahi sanatkarlar kadar başarılı olan saatler.. Bizi hem içinde, hem dışında tutan, ama aynı zamanda kucaklayan, sevgiyi ve umudu fısıldayan olağan üstü saatler….  Ve onların yapı taşları olan değerli “YAŞANMIŞ AN” lar  ... 

İşte biz, bizi biz yapan ömrümüzün bu gerçekten yaşanmış saatlerini seviyoruz….. 

Nevcihan Oktar

“Planlarımı  anlatacak ZAMANIM yok. Saatler ve keşfim hakında çok şey söylemeliyim aslında;karakterleimin arkasında nasıl da güzel mağaralar kazdığım hakkında; bunun tam da benim istediğim şeyi sağladığını düşünüyoruö; insanlık, mizah derinlik. Amacım,, mağaraların birleşmesi: ve her birinin yaşanılan anda gün yüzüne çıkması.” Virginia Woolf, günce notu, 30 ağustos 1923  “Saatler” Bayan Dalloway, Bayan Brown ve Bayan Woolf’un yaşamlarındaki bir günü anlatıyor. Aynı Virginia Woolf’un “Mrs. Dalloway”de Clarissa’nın bir gününü anlattığı gibi. Bayan Dalloway New York’ta yirminci yüzyılın sonlarında, Bayan Brown ise 1949 yılında Los Angeles’te Bayan Woolf ise henüz intihar etmesine 20 sene olan Virginia Woolf’un 1921 ‘deki yaşamı. Dalloway ve Brown evlerinde parti vermek üzere iki kadın. Doğum günü yemekleri, yakın bir dost( ya da eski sevgili) onuruna verilen bir parti bir eğlenceden baskıya dönüşüyor.. Kadınların baskı hissetmelerinin asıl nedeni kusursuzu aramak, sıradan olmak istememekten kaynaklanıyor. Örneğin bu partiler için seçilen güllerin hangi vazoda durdukları, hangi oda ile uyum sağladıkları, güllerin kusursuzluğu gibi detayların önem kazanması, bu kadınların güven ekskliği içinde olduklarını vurguluyor. Zaten büyük bir anlamsızlığın içinde detaylarla harcanan YAŞAM sorgulanıyor. YAŞAMI sürdürmek için yeterince NEDEN ve ZAMAN var mı? Daha anlamlı ve yaşamaya değer yaşamlar bittiği halde neden anlamsız yaşamlar devam ediyor? İki kitap bu noktada bire bir örtüşüyor.  Birbirinden ayrı görünen ama göndermelerle birbiri içine yansımalarla cinsellik, aşk, evlilik, kadına giydirilen kimlik, dostluk, sıradanlık ve sıradışılık, akıllılık ve delilik, umut ve umutsuzluk, yaratıcılık, yetersizlik, başarısızlık, kaçırılan fırsatlar, geçmiş yani tümüyle YAŞAM ve VAROLUŞUN NEDENİ sorgulanıyor.  Virginia Woolf’un “Mrs. Dalloway”ini okuyarak “Saatler”i okumak kitabı daha anlamlı kılıyor. Tabii “Mrs. Dalloway” bir başyapıt. “Saatler” “Mrs. Dalloway”in modern bir versiyonu gibi ama onun başarısını yakalamasına imkan yok. Sanırım “Saatler” filmini gördükten sonra romanla karşılaştırmak iyi olacak.  Başa Dön

Varoluşçuluk

Varlık Felsefesi hakkında kısa bilgi edindikten sonra saatler daha iyi anlaşılır diye düşünüyorum. Bireyin varoluşunun önemi Kierkegaard, Nietzche, Heidegger, Sartre, Camus ve birçok felsefeci ve yazar tarafından savunulmuştur. 

Varlık "VAROLUŞ" olarak vardır. Bu varlık kendi bilincine sahip olan bir varoluştur. Varlığın kendini tanıdığı ve sorguladığı yer insan olma olanağıdır. İnsan bir özne değil, bir varoluşa sahiptir. İnsan varoluşunu gerçekleştirmek için kendi geleceğinin, olanaklarının ve projelerinin peşinde koşan SONLU ve GEÇİCİ bir varoluştur. Bir varoluş olarak önceden belirlenmiş bir öze veya kadere sahip değildir. Onun özü, kendi varoluşunu kendisi için gerçekleştirmektir.

Özü ve kaderi olmadığından insan kendini dünyaya atılmış ve terkedilmiş  bulur. Dünya içinde diğer insanlarla karşılaşır, KAYGI içinde diğer şeylerle ilişkiye girer, kendini bu ilişki içinde tanımaya ve var etmeye çalışır.  İLGİ ve KAYGI temel varoluş karakteridir. Ölümü başkasında  gördüğü an varoluşunun sonlu olduğunu, hiçlikle karşı karşıya olduğunu anlar ve ölümle yüzleşir. Bir gün sıranın kendisine de geleceğini anlayan insan, ölüm kaygısı içinde kendi varoluşunu hatırlar ve onu gerçekleştirmenin yine kendisine ait olduğunu kavrayarak, kendisini diğer insanlardan farklı yapan OTANTİK VAROLUŞUNU YAŞAMAK ister.

Başa Dön

Başa Dön

Mrs. Dolloway

“Mrs. Dalloway adlı kitabında Virginia Woolf yüksek sınıftan bir İngiliz olan Clarissa Dalloway’in bir gününü anlatır. Clarissa Dalloway Parlementoya mensup Richard Dalloway ile evlidir. Olay 1923 yılının Haziran’ında Londra’da geçer. Clarissa o gece bir parti verecektir ve çiçek almak için dışarı çıkar.  (Hayatımız da bir parti değil midir?) 

Septimus Waren Smith ve onun karısı Lucrezia da sokakta yürümektedirler. Septimus bir savaş gazisidir.Yakın arkadaşının ölümüne tanık olmuştur ve tedavi görmektedir. Septimus ve Mrs. Dalloway hiç karşılaşmazlar ama hayatları dış etmenlerle sanki birbirine bağlıdır.  (üzerlerinde uçan uçak gibi) Savaş ve onun anlamsızlığı, şiddet, erkek egemen toplum, Ingilterenin sosyal düzeni, hiyerarşi, güç Woolf’un lisanıyla kitapta tam bir kadın duyarlılığı ile verilmiş. Clarissa da Septimus da çok duyarlıdırlar  ama kendilerini boş ve yetersiz hissederler. 

Richard Dalloway ise bir aristokrat olan Millicent Bruton’un evine öğle yemeğine davetlidir.Richard, Sir William Bradshow ve Dr. Holmes erkek egemen toplumda başarı, güç, otoritenin simgeleridir. Peter Walsh  Clarissanın eski erkek arkadaşı Hindistan’dan yeni dönmüştür. Ve onun ziyaret eder. Peter Clarissa’yı sevmiş ona evlenme teklif etmiştir; fakat Clarissa onun yerine Richard’ı tercih etmiştir.Clarissa’nın kızı Elizabeth 17 yaşındadır, özel öğretmeni Doris Kilman ile yemeğe çıkar. Miss Kilman fakir ve fiziksel olarak pek çekici olmayan biridir ve kızını, Clarissa’dan koparmak istemektedir.. 

Septimus Mrs. Dalloway’in parti verdiği gece intihar eder. Aynı “Saatler” deki gibi YAŞAM ve HAYATIN ANLAMI sorgulanıyor.  Daha anlamlı ve yaşamaya değer yaşamlar bittiği halde neden anlamsız yaşamlar devam ediyor. HAYATI SÜRDÜRMEK İÇİN YETERİNCE NEDEN VAR MI? 

Sally Seton, Clarissa’nın çok eski bir arkadaşıdır (aralarında bir ilişki olduğu sezilir). Şimdi evlenip Lady Rosseter olmuş  beş erkek çocuk annesidir. 

Peter ve Sally partide Clarissa’nın mutlu olup olmadığını konuşurlar.  Clarissa hayatının sığ olduğunu bilir, eğer Peter ile evlenseydi hayatı nasıl olurdu diye düşünür? Clarissa insanın düşünce ve hislerini okumanın ona verilmiş bir yetenek olduğunu düşünür.. Clarissa kızının kendisini sevip sevmediğinden emin değildir. Peter’a karşı duyguları kararsız olduğu için evlenme teklifini kabul etmemiştir. Ona güven, rahat hayat ve sosyal statü sunan Richard’ı tercih etmiştir.  Clarissa detaycı, geleneksel ve tutucu biridir. Woolf burada kadına giydirilen kimlik, yaratıcılık, yetersizlik, kaçırılan fırsatları feminist bir gözle sorguluyor. Bir başka tema da yalnızlık.  (Koca bir partide YALNIZ, aynı hayatta olduğu gibi) ve yabancılaşmadır. Bu nokta da iki kitap bire bir örtüşüyor. 

Woolf bilinç akışı tekniğini karakterlerin düşünceleri ile çok güzel bağlamıştır. Woolf bireylerin düşüncelerini birbiriyle bağıntılı olmasını insanın varoluşunun açığa vuruşunun bir şekli olarak vurgulamıştır.  Kitap, diliyle, bence bir başyapıt. 

Başa Dön

ÇALIŞMA SORULARI

1-Clarissa Vaughan sıradan bir kadın olarak tasvir ediliyor.  İnsanı sıradışı kılan nedir? 

2- Çiçekler neyi simgeliyor? Virginia , Clarrisa ve Laura’yı nasıl etkiliyor? 

3- Akıllılık ve delilik arasındaki sınır nedir?   Richard’ı ya da Virginia’ yı  ya da Septimus’u akıl hastası olarak yorumlayabilir miyiz?  Ya da Laura’yı?   Delilik ile yaratıcılık ilintili mi?  S112 

4-Virginia ve Laura ve hatta Clarissa  toplumda bir çeşit kendileri ni kıstırılmış, hapiste gibi hissederler.Kendilerine giydirilen kadın kimliğinden nasıl kurtulabildiler?   Clarissa Vaughan ise daha özgür, ( özellikle cinsel bakımdan ) daha farklı gibidir  ama kitabın sonunda o da sıradan bir anne ve kadın kimliğine bürünür. Bu toplumun kadın üzerindeki baskısının bir göstergesi midir? 

5-Karakterler kendilerini yalnız ve yabancı hissediyorlar S 48, 97-98 Yalnızlık kitapta nasıl anlatılıyor?   Hangi karakterler kendilerine giydirilen kimliği reddediyorlar? Ne tür bedeller ödüyorlar? 

6- . Kim kimle öpüşüyor?  Öpüşmeler, kitaptaki cinsel tercihler, neyi ifade ediyor? 

7-  Pasta ve parti neyi simgeliyor? 

8-  Richard’ın çocukluğunda yaşadıkları onu nasıl etkilemiş? Cinsel tercihini etkilemiş olabilir mi? 

9- Karakterler başarısız ve yetersizliklerini sık sık vurguluyorlar Virginia (S 11) ,   Clarissa  (S 70) Sizce başarı nedir? 

10-  karakerler için kaçırılmış fırsatlar neler olabilir? Richard, Clarissa Virginia, Laura , Louis için (S 104) 

11-Gençliğin gidişi, geçmişle hesaplaşma  kitapta nasıl ele alınmış? Gençler nasıl farklılar? 

12- Ölüm ve yaşam sevinci kitapta nasıl işlenmiş? İntihar eden karakterler nasıl değerlendiriliyor? Mrs. Dalloway’de Septimus ölümü seçiyor, burada Richard, Virginia. ölümü seçmelerinin nedeni ne? Ölümü düşünenler (Laura Brown) yaşıyor. Hayatları daha sığ olanlar yaşıyor da, daha anlamlı, başarılı yaşamları olanlar ölümü seçiyor . Hayatı sürdürmek için yeterince sebep var mı? 

13-  Bu kitap sizce “Mrs. Dalloway”’in modern bir versiyonu mu? 

14- “ZAMAN” ve “SAATLER”neyi ifade ediyor? (Richard’a, Laura’ya, Clarissa’ya)

HAYATIMIZDA YETERİNCE ZAMANIMIZ VAR MI?

Başa Dön