Nikolay Çernişevski


Nasıl Yapmalı

Nikolay Çernişevskiy


 

Anasayfaya
Eleştiri sayfasına

17.08.2011

 


  Editörün Notu : Çernişevkiy'nin 1862 yılında hapishanede dört ayda yazdığı "Nasıl Yapmalı" kitabı Lenin'de dahil olmak üzere pek çok radikal düşünürü etkilemiştir. Hatta kitabın Rus Devriminin dinamik altyapısını Marx'ın "Kapital" înden daha fazla etkilediği söylenir. Çernişevskiy kitabında, emekçiden, yoksuldan yana ütopik bir dünya çizmiş, baskıdan, yoksulluktan cehaletten kurtulmanın yollarının elbirliğiyle dürüst olmak, çalışmak ve sevmek olduğunu anlatmıştır.  Çernişevki işçi şarkısında. "Öğreneceğiz, çalışacağız, şarkı söyleyeceğiz, seveceğiz, dünya cennet olacak.  Yaşamaktan sevinç duyacağız bu iş böyle olacak, o günler gelecek, hepimiz göreceğiz o günleri..." der.

 

Nikolay Çernişevski


http://tr.wikipedia.org

Nikolay Gavriloviç Çernişevski soyadı zaman zaman Çerniçevski olarak da geçmiştir) (12 Temmuz 1828 - 17 Ekim 1889) Rus devrimci demokrat, materyalist filozof, eleştirmen ve sosyalist. Bazıları tarafından bir ütopyacı (ütopist) sosyalist olarak değerlendirilmiştir. 1860'larda devrimci demokratik hareketin önderi konumundaydı. Lenin, Emma Goldman gibi önemli isimleri etkilemiştir.

Yoksul bir papazın oğlu olarak Saratov'da 1828'de doğdu. 1846'ya kadar burada kaldı. 1850'de St. Petersburg Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra, Saratov'da bir lisede (jimnazyum) öğretmenlik yapmıştır. 1853'ten 1862'ye kadar St. Petersburg'da yaşamış, Sovremennik`te (Çağdaş) baş editör olmuştur. 1862'de tutuklanmış ve hapsedilmiştir. Hapiste olduğu sırada Nasıl Yapmalı? isimli ünlü romanını yazmıştır. Daha sonra birçok Rus devrimcisine ilham kaynağı olacak roman, barındırdığı düşünceler açısından Owen, Fourier ve Godwin gibi isimlerin etkilerini taşır denilebilir.
1862 yılında 'sivil idam' (alay(cı) idam) hükmü verilmiştir, ardından cezai kölelik ve daha sonra Sibirya'ya sürgün. 17 Ekim 1889'da, 61 yaşındayken ölmüştür.

Çerniçevski Rus popülizmi, Narodizm`in kurucusudur. Kamuoyunu otokrasinin bir devrim ile devrilmesi ve sosyalist bir toplumun yaratılması için çalışmaya davet etmiştir. Düşüncesi eski köylü komününü temel alan bir sosyalizm yaratmaktı. Herzen, Belinsky ve Feuerbach fikirlerini büyük ölçüde etkilemiştir. Felsefi anlamda bir maddeci (materyalist) idi.

Karl Marx, Çernişevski'yi, "burjuva iktisadının iflasını ustaca ortaya koyan büyük Rus araştırmacısı ve eleştirmeni" olarak tanımlar. Ancak Çernişevski bir marksist değildi, daha doğrusu marksist yazından habersizdi.

Çernişevski'ye büyük hayranlık duyan Lenin ise onun Rusya'daki devrimci düşünce ve haraketin gelişimindeki rolünü şöyle açıklar; "... Herzen'den sonra Narodnik görüşleri geliştiren Çernişevski, Herzen'le karşılaştırıldığında büyük bir sıçrama yapmıştır. Çernişevski çok daha tutarlı ve militan bir demokrattı, onun yazıları sınıf mücadelesi ruhunu esinlendirir. O, liberalizmin ikiyüzlülüğünü teşhir etme yolunu kararlılıkla izlemiştir... Ütopik sosyalist görüşlerine rağmen, O, kapitalizmin dikkat çekici biçimde derin bir eleştirmeniydi." (Rusya'da İşçi Basınının Tarihinden)
 

Eserleri


Nasıl Yapmalı?
Prolog

DEVRIMCI TEORI OLMADAN DEVRIMCI PRATIK OLMAZ

Militan demokrat Çernişevski


http://gazete.halkcephesi.net

"Nasıl Yapmalı" isimli eseriyle çığır açan Nikolay Çernişevski 17 Ekim 1889'da hayatını kaybetmişti.

Lenin, Emma Goldman gibi önemli isimleri etkileyen bir filozof: Nikolay Gavriloviç Çernişevski...

Nikolay Gavriloviç Çernişevski'nin ölümünün 121. yılı. Marks'ın dikkatlice takip ettiği, Lenin'in "militan bir demokrat" olarak tanımladığı Rus edebiyatının en önde gelen yazarları arasında bulunan ve Narodniklerin önderlerinden Nikolay Gavriloviç Çernişevski 17 Ekim 1889'da hayatını kaybetti.

Çernişevki'nin özellikle "Nasıl Yapmalı" isimli iki ciltlik eseri, Çarlık Rusyası ile Sosyalist Sovyetler arasındaki geçiş dönemini ve insan tipini ortaya koyması ve bir çığır açması bakımından dönemin politik dehalarının bile eleştirisini ve dikkatini çekti. "Nasıl Yapmalı?", sadece ortaya çıktığı çağı değil, bugün bile okuyanı etkileyecek kadar geniş zaman dilini yakalaması bakımından da önemli bir edebiyat eseridir ve hala o canlılığını koruyor. Özellikle Rahmetov karakterinde simgesini bulan yeni tipteki insan, Çarlık Rusyası'nın çürüyen tüm yanlarıyla yüzleşir, eleştirir ve mahkum eder, fakat bununla da yetinmeyen özgür insanın temellerinin atılmasına hücum eden insan tipini şekillendirir.

Çarın azılı düşmanı Çernişevski

Çernişevski, 1828 yılında Saratov'da doğdu. Bir rahip ailesinden olan Çernişevski, ilk eğitimini Saratov Papaz Okulu'nda gördü. 1846 yılında St. Petersburg Üniversitesi'ne girdi. Üniversite yıllarında, Avrupa'daki 1848 Devrimleri'nden sonra güçlenen Rus muhalif hareketi Çernişevski'yi kendisine çekti.

Üniversite Çernişevski'nin kişisel gelişiminde önemli bir dönemi oluşturdu. Özellikle devrimci-materyalist dünya görüşünü bu dönemde kazanmış, toplumsal politik düşüncelerini bu yıllarda şekillendirmiştir. 1854 yılında ilişki kurduğu Çağdaş dergisi, yazılarıyla devrimci-demokrat düşüncenin ve mücadelesinin merkezinde yerini aldı. Dergi, devrimci güçlerin büyük bölümünü çevresinde topladı.

Çara karşı ayaklanma çağrısı

1861'de yazdığı "Köylülerin Efendiliği" adlı bir bildiriyle köylüleri Çarlığa karşı ayaklanmaya çağırdı. Bu yıllarda birçok makalesi Çarlık tarafından yasaklandı. 1859'da Herzen'le birlikte Rusya'daki devrimci güçlere bir eylem planı hazırlamak amacıyla Londra'ya gitti. Toprak sahiplerinin ve liberallerin, kendilerine uzlaşmaz eleştiriler yönelten Çernişevski'ye karşı nefretleri günden güne büyüyordu. Çernişevski'nin kalemi bizzat Çar tarafından kırıldı. 1862'de yakalanarak Petropavlovsk Kalesi'ne kapatıldı.

Bir sürgünlük eseri

1864'te, Çernişevski'nin halkın önünde pişmanlık belirtmesi için, Mitninskiy Alanı'nda Çar tarafından büyük bir tören düzenlendi. Çernişevski, otokrasinin beklediğinin aksine düşüncelerini savundu, pişmanlık belirtmeyi reddetti. Bunun üzerine Çarlık onu vatandaşlıktan çıkartıp, Sibirya'da 20 yıl kürek cezasına mahkum etti. Belki de Çernişevski'yi bugünkü ününe kavuşturan "Nasıl Yapmalı" eserinin yazılış koşulları da başlamış oldu. Eser sürgün yıllarında dört ay gibi kısa bir sürede ve son derece zor koşullar altında, üstelik ağır sansür nedeniyle şifreli olarak yazıldı. Roman, basıldıktan sonra Rus toplum hayatı ve devrimci hareket üzerinde derin bir etki yarattı. Zindandan çıktıktan sonra 1889'da doğduğu kent Saratov'a yerleşti. Çok geçmeden beyin kanamasından yaşamını yitirdi.

Lenin: Militan demokrattı

Karl Marx, Çernişevski'yi, "burjuva iktisadının iflasını ustaca ortaya koyan büyük Rus araştırmacısı ve eleştirmeni" olarak tanımlar. İşçi sınıfının büyük önderi Lenin, Çernişevski'ye hayranlığını gizlemez: "Herzen'den sonra Narodnik görüşleri geliştiren Çernişevski, Herzen'le karşılaştırıldığında büyük bir sıçrama yapmıştır. Çernişevski çok daha tutarlı ve militan bir demokrattı, onun yazıları sınıf mücadelesi ruhunu esinlendirir. O, liberalizmin ikiyüzlülüğünü teşhir etme yolunu kararlılıkla izlemiştir. Ütopik sosyalist görüşlerine rağmen, O, kapitalizmin dikkat çekici biçimde derin bir eleştirmeniydi."

"Nasıl Yapmalı?", ne yapmalı?

Açık bir propaganda diliyle yazılan "Nasıl Yapmalı", birçok edebiyatçı, eleştirmen ve devrimci tarafından övülerek ya da rezil edilerek tartışılmıştır. Dostoyevski, kitaba yanıt olarak "Yeraltından Notlar" adlı romanı; Tolstoy da "Aşılanmış Aile" adlı komedisini yazmıştır. Kropotkin'e göre, bu kitap dönemin Rus gençliği için bir tür siyasal program niteliğine bürünmüştür. Lenin ise kendine rehber edindiği bu kitabı, Menşeviklerin alaycı eleştirilerine karşı hep savunmuş ve eser için şöyle demiştir: "Öyle bir-iki atımlık değil, insana yaşam boyu yetecek bir baruttur bu kitap".


NASIL YAPMALI ? by Nikolay Gavrilovich Chernyshevsky


http://shutterbug-iconium.blogspot.com

Çernişevski'nin hapiste kurnaz bir dille yazdığı 'Nasıl Yapmalı' kitabı hayli tartışılmış bir kitap. Hatta rivayet odur ki kitaba karşı bir eleştiri yazmaktansa, toplumsal meselelere bu kadar naif çözümler sunmaya kalktığı için 'Yer Altından Notlar'ı yazarak yanıt verir Dostoyevski. Kimileri ise Çernişevski'nin kitabı Turgenyev'in Babalar ve Oğulları'na yanıt olarak yazdığını söylüyor. Neyse kitabın yazıldığı dönem serflerin bağımsızlığını kazandığı, Rusya'da çarlık rejiminin kazanının kaynadığı ve devrim lafının iyiden iyiye telaffuz edildiği bir dönemdir. Kitapta Vera Pavlovna adında genç bir kız şirret, paragöz annesi tarafından çok da varlıklı olmada hatırı sayılır düzeyde gayrimenkul sahibi biriyle evlendirilmek istemektedir. Vera şirret annesi ve suya sabuna çok da dokunmayan kâhya babası ile yaşadığı evi zindanvari bir 'bodrum' olarak görmektedir. Kardeşine özel ders veren Lopuhov bir tıp öğrencisidir ve Vera'nın bu durumdan kurtulması için her şeyi yapar ama sonunda çareyi evlenmekte bulurlar. Aşktan çok minnettar bir duyguyla kocasına bağlı olan Vera ile Lopuhov arasındaki evlilik sıradışı bir şeydir. Ayrı odalarda yatarlar, çalışma zamanları ayrıdır filan. Derken duygularını kontrol edip dürüst bir eş olmaya çalışmasına karşın Vera, Lopuhov2un yakın arkadaşlarından Kirsanov'a aşık olur. Lopuhov'a sadece bir minnet duygusuyla bağlı olduğunu rüyasında da görmesine karşın durumu kendine kabul ettiremez lakin kocasına anlattığında rüyasını Lopuhov onun ve arkadaşının yolunu açmaya karar verir. Olayları net olarak göremeyen ikiliye Rahmetov adında ikonik bir karakter yardım edecektir.

Bir aşk hikâyesinden yola çıkarak son derece iyimser ama hayli didaktik bir havayla Çernişevski'nin toplumsal yaşam, ortak yaşam (komün)üzerine düşüncelerini Vera'nın açtığı ve genişlettiği bir terzihane yoluyla okuyucuyla yer yer senli benli olarak aktarır. Kitabın bu üslubu oldukça hoşuma gitmesine karşın, yazarın yer yer manzum eserlerden alıntılar yuapması, mitolojik karakterlerden yararlanması yer yer sayfaları hızlı hızlı okuma isteğine yol açmıyor değil doğrusu!

Oda Yayınları’nın Öztürkçe’ye dikkat eden çevirmenlerini hep sevmişimdir ancak Celal Öner’in yaptığı çeviri insanı sözcük seçimlerinin hep aynı olması nedeniyle gerçekten sıkıyor. Özellikle karşılıklı konuşmalarda sürekli ‘kadar’ yerine ‘değin’ fark yerine ‘ayırtsı’ pratik yerine ‘kılgısal’ makam yerine ‘orun’ eziyet yerine ‘üzgü’ kullanması… Bu Türkçe sözcüklerden bir kez bile vazgeçmezken maddeci yerine yazım hatası da yapılarak ‘metaryelist’ sözcüğünün tercih edilmesi ‘herkez’ diye facia bir yazım hatasının olması beni gerçekten hayal kırıklığına uğrattı, Oda Yayınları’na olan güvenimi sarstı doğrusu!



http://www.khaos.info/edebi-mevzular

Nikolay Gavriloviç Çernişevski (1828-1889) bu kitabı 1863 yılında sürgün edildiği Petropavlovsk zindanında 4 ay gibi kısa bir süre içerisinde yazmıştır. Kitap iki ciltten oluşmaktadır. Türü roman olan bu kitapta sınıfsal farklılıklar üzerine değinilmistir. En ilginç olanı ise dönemin önde gelen edebiyatcıları tarafından birbirine aykırı ve uç noktalarda bir çok eleştiri almasıdır.

Çernişevski, Rusyada devrimci gençliğin oluşumunda büyük bir rol oynamıştır. Nasıl Yapmalı adlı romanı (1863) kuşaklar boyunca Rusyada ve öteki ülkelerde devrimcilerin siyasi eğitiminde yardımcı olmuştur. Çernişevskiye, popülistler (Narodnikler), Rus marksistleri ve Lenin büyük değer vermişlerdir. SSCBde, Leninden önce yaşamış filozoflardan en büyüğü kabul edilir. Eserleri, Bolşevik ideoloji için önemli bir kaynak olmuştur.Çernişevski, materyalist görüşlerini, Nasıl Yapmalı adlı eserinde dile getirmiştir. Bu ölümsüz eser, Türkiyede ilk kez, 1972 yılında Yar Yarınları arasında yayınlandı. Büyük ilgi ile karşılanan Nasıl Yapmalıyı Rusça aslından dilimize, 1982 yılında yitirdiğimiz onurlu insan, değerli çevirmen Güneş Bozkaya kazandırdı.

... Çernişevski Nasıl Yapmalı?yı 4 Aralık 1862 ile 4 Nisan 1863 arasını kapsayan dört aylık sürede, Petropavlovsk zindanında yazdı. Ama dört ayda yazılan bu romanın Rus toplum hayatı üzerinde yarattığı sarsıntı öyle büyük oldu ki, Dostoyevski ve Tolstoydan, Kropotkin ve Lenine kadar pek çok yazın ve eylem adamı, kimi yerin dibine batırarak, kimi yücelterek, Nasıl Yapmalı?yı konuştu, tartıştı. Kropotkinin belirttiğine göre Nasıl Yapmalı? dönemin Rus gençliği için bir tür siyasal program niteliğine büründü. Nasıl Yapmalı?nın içeriği son derece kapsamalıdır. Yine de, bu roman neyi anlatıyor? sorusuna yeni insanları anlatıyor denilse bu hem kısa hem de doğru bir yanıt olacaktır.
 

 

Yeni insan, Nasıl Yapmalı ve Çernişevski


http://halkinbirligigncelhaber.blogspot.com

Nikolay Nikolay Gavriloviç Çernişevski'nin ölümünün 120. yılı. Marks'ın dikkatlice takip ettiği, Lenin'in “militan bir demokrat” olarak tanımladığı Rus edebiyatının en önde gelen yazarları arasında bulunan ve Narodniklerin önderlerinden Nikolay Gavriloviç Çernişevski 17 Ekim 1889'da hayatını kaybetti.
Çernişevki'nin özellikle Nasıl Yapmalı? isimli iki ciltlik eseri, Çarlık Rusya'sı ile Sosyalist Sovyetler arasındaki geçiş dönemini ve insan tipini ortaya koyması ve bir çığır açması bakımından dönemin politik dehalarının bile eleştirisini ve dikkatini çekti. “Nasıl Yapmalı?”, sadece ortaya çıktığı çağı değil, bugün bile okuyanı etkileyecek kadar geniş zaman dilini yakalaması bakımından da önemli bir edebiyat eseridir ve hala o canlılığını koruyor. Özellikle Rahmetov karakterinde simgesini bulan yeni tipteki insan, Çarlık Rusyası'nın çürüyen tüm yanlarıyla yüzleşir, eleştirir ve mahkum eder, fakat bununla da yetinmeyen özgür insanın temellerinin atılmasına hücum eden insan tipini şekillendirir.

Çarın azılı düşmanı Çernişevski

Çernişevski, 1828 yılında Saratov'da doğdu. Bir rahip ailesinden olan Çernişevski, ilk eğitimini Saratov papaz okulunda gördü. 1846 yılında St. Petersburg Üniversitesi'ne girdi. Üniversite yıllarında, Avrupa'daki 1848 devrimlerinden sonra güçlenen Rus muhalif hareketi Çernişevski'yi kendisine çekti.

Üniversite Çernişevski'nin kişisel gelişiminde önemli bir dönemi oluşturdu. Özellikle devrimci-materyalist dünya görüşünü bu dönemde kazanmış, toplumsal politik düşüncelerini bu yıllarda şekillendirmiştir. 1854 yılında ilişki kurduğu Çağdaş dergisi, yazılarıyla devrimci-demokrat düşüncenin ve mücadelesinin merkezinde yerini aldı. Dergi, devrimci güçlerin büyük bölümünü çevresinde topladı.

Çara karşı ayaklanma çağrısı

1861'de yazdığı "Köylülerin Efendiliği" adlı bir bildiriyle köylüleri Çarlığa karşı ayaklanmaya çağırdı. Bu yıllarda birçok makalesi Çarlık tarafından yasaklandı. 1859'da Herzen ile birlikte Rusya'daki devrimci güçlere bir eylem planı hazırlamak amacıyla Londra'ya gitti. Toprak sahiplerinin ve liberallerin, kendilerine uzlaşmaz eleştiriler yönelten Çernişevski'ye karşı nefretleri günden güne büyüyordu. Çernişevski'nin kalemi bizzat çar tarafından kırıldı. 1862'de yakalanarak Petropavlovsk Kalesi'ne kapatıldı.

Bir sürgünlük eseri

1864'te, Çernişevski'nin halkın önünde pişmanlık belirtmesi için, Mitninskiy Alanı'nda Çar tarafından büyük bir tören düzenlendi. Çernişevski, otokrasinin beklediğinin aksine düşüncelerini savundu, pişmanlık belirtmeyi reddetti. Bunun üzerine Çarlık onu vatandaşlıktan çıkartıp, Sibirya'da 20 yıl kürek cezasına mahkum etti. Belki de Çernişevski'yi bugünkü ününe kavuşturan “Nasıl Yapmalı” eserinin yazılış koşulları da başlamış oldu. Eser sürgün yıllarında dört ay gibi kısa bir sürede ve son derece zor koşullar altında, üstelik ağır sansür nedeniyle şifreli olarak yazıldı. Roman, basıldıktan sonra Rus toplum hayatı ve devrimci hareket üzerinde derin bir etki yarattı. Zindandan çıktıktan sonra 1889'da doğduğu kent Saratov'a yerleşti. Çok geçmeden orada beyin kanamasından yaşamını yitirdi.

Lenin: Militan demokrattı

Karl Marx, Çernişevski'yi, "burjuva iktisadının iflasını ustaca ortaya koyan büyük Rus araştırmacısı ve eleştirmeni" olarak tanımlar. İşçi sınıfının büyük önderi Lenin, Çernişevski'ye hayranlığını gizlemez: "Herzen'den sonra Narodnik görüşleri geliştiren Çernişevski, Herzen'le karşılaştırıldığında büyük bir sıçrama yapmıştır. Çernişevski çok daha tutarlı ve militan bir demokrattı, onun yazıları sınıf mücadelesi ruhunu esinlendirir. O, liberalizmin ikiyüzlülüğünü teşhir etme yolunu kararlılıkla izlemiştir. Ütopik sosyalist görüşlerine rağmen, O, kapitalizmin dikkat çekici biçimde derin bir eleştirmeniydi."

“Nasıl Yapmalı?”, ne yapmalı?

Açık bir propaganda dili ile yazılan Nasıl Yapmalı, birçok edebiyatçı, eleştirmen ve devrimci tarafından övülerek ya da rezil edilerek tartışılmıştır. Dostoyevski, kitaba yanıt olarak "Yeraltından Notlar" adlı romanı; Tolstoy da "Aşılanmış Aile" adlı komedisini yazmıştır. Kropotkin'e göre, bu kitap dönemin Rus gençliği için bir tür siyasal program niteliğine bürünmüştür. Lenin ise kendine rehber edindiği bu kitabı, Menşeviklerin alaycı eleştirilerine karşı hep savunmuş ve eser için şöyle demiştir: "Öyle bir-iki atımlık değil, insana yasam boyu yetecek bir baruttur bu kitap."

Buzkıran: Yeni insan Rahmetov

Romanın konusu, yeni insanlardır. Yeni insanlar romanda dört karakterde karşımıza çıkmaktadır. Bunlar Vera, Lopuhov, Kirsanov ve en önemlisi Rahmetov'dur. Rahmetov'un önemli olmasının sebebi, yazarın konunun gidişatına göre hiç gerekli olmamasına rağmen, bu karakteri romana sokmuş olmasıdır. Asıl amaç bu yeni insanlar dediğimiz topluluğun en sivrilenini, en kesin ilkelisini yani önderini, Çernişevski'nin bize tanıtmak istemesidir. Bu yeni insanların karakterleri birbirinden çok farklı olmasına rağmen, özde hepsi aynı insanlardır. Bu insanların ortak özellikleri alçak gönüllü olmaları, bilinçlerinin berrak olması, sağlam iradeli-ölçülü olmaları ve kendilerini karşılarındakinin yerine koyabilme anlayışına sahip olmalarıdır. Romanda yeni insanlar anlatıldığı gibi eski düzenin insanları ve onların yeni insanlarla ilişkileri de anlatılmaktadır.





 

http://www.insanokur.org

Dostoyevski ve Tolstoy’dan, Kropotkin ve Lenin’e kadar pek çok yazın ve eylem adamını etkileyen bir kitap; Nasıl Yapmalı?, Nikolay Gavriloviç Çernişevski



Tarih: Tem 7th, 2009 | Kategori:: *Romanlar, Rusya / Sovyetler Birliği

Nikolay Gavriloviç Çernişevski ‘Nasıl Yapmalı ?’ adlı ölümsüz eserini, 4 Aralık 1862 ile 4 Nisan 1863 arasını kapsayan dört aylık sürede, Petropavlovsk zindanında yazdı.

Çernişevski, toplumsal devrim koşulunun düşünsel devrimden geçtiğini öngörmekle birlikte bunun da yeterli olmadığını anlamış, konuyu yeni baştan incelemeye başlamıştı. Saptadığı çok yalın bir gerçekti. Yürürken bir adımın önde bir adımın arkada olması gibi her yeninin bir adımı da eskinin, yani eski kültür ve ülkünün içindeydi. Bunun aşılması da yeni öngörüden önce, yeni insanların tarih sahnesine çıkmasına bağlıydı.

Yani düşüncesiyle, kültürüyle, yaşama biçimiyle yeni insanlara prototiplere de protipler örnek olur, bu işi de sanat üstlenir. İşte ‘Nasıl Yapmalı’ yeni insanların romanıdır. Rus toplum yaşamında fırtınalar yaratan bu roman üzerine Dostoyevski ve Tolstoy’dan Kropotkin ve Lenin’e dek pek çok yazın ve eylem adamı, kimileri yererek, kimileri överek konuştular, yazdılar, tartıştılar. Kropotkin’in belirttiğine göre ‘Nasıl Yapmalı’ dönemini Rus gençliği için bir tür siyasal program işlevi gördü. Günümüzde bu yol açıcılığını sürdürdüğü apaçıktır.
Kitap iki ciltten oluşmaktadır. Türü roman olan bu kitapta sınıfsal farklılıklar üzerine değinilmiştir. En ilginç olanı ise dönemin önde gelen edebiyatçıları tarafından birbirine aykırı ve uç noktalarda bir çok eleştiri almasıdır.

Çernişevski, Rusya’da devrimci gençliğin oluşumunda büyük bir rol oynamıştır. ‘Nasıl Yapmalı ?’ adlı romanı (1863) kuşaklar boyunca Rusya’da ve öteki ülkelerde devrimcilerin siyasi eğitiminde yardımcı olmuştur. Çernişevski’ye, (Narodnikler), Rus marksistleri ve Lenin büyük değer vermişlerdir. Yazar, SSCB’de, Lenin’den önce yaşamış toplumu düşünsel anlamda etkileyenlerin en büyüğü kabul edilir. Eserleri, Bolşevik ideoloji için önemli bir kaynak olmuştur. Çernişevski, ‘Nasıl Yapmalı ?’ adlı eseri Türkiye’de ilk kez, 1972 yılında yayınlandı. Büyük ilgi ile karşılanan Nasıl Yapmalı ?yı Rusça aslından dilimize, 1982 yılında yitirdiğimiz onurlu insan, değerli çevirmen Güneş Bozkaya kazandırdı.

Çernişevski’nin zindandan dışarıya aktardığı bu kitabın bazı yerlerinin sansüre uğradığı söylenir. Kitabı okuyacaklar için söylüyorum; eğer arada kopuklukluklar farkederseniz şayet sebebi budur.
Çernişevski’nin “Ne Yapmalı” adlı ünlü romanındaki Rahmetov, yeni insanın temsilcidir.

“Kendini katılaştırmak için pişmemiş ekmek yer ve çivili yatakta uyur… Geleneksel toplumdan kendini ayırmak, boş sözler ve formalitelerle zaman yitirmemek için bilerek kaba bir konuşma ve davranış tarzı benimser. Parasını kişisel gereksinmelerine değil yoksul öğrencilere ve devrimci davaya hizmet etmek amacıyla kullanır”.

Nikolay Gavriloviç Çernişevski’nin Yaşam Öyküsü

Rus devrimci demokrat, materyalist filozof, eleştirmen ve sosyalist.
12 Temmuz 1828 de Saratov’da bir papaz çocuğu olarak doğdu. 1846’da Petersburg Üniversitesinde Yüksek öğrenime başladı. Özellikle bu yıllarda, 1848 Avrupa devrimlerinin Rusya’da da devrimci bir gelişmeyi mayalamaya başladığı bir dönemde, Çernişevski’de bu fikir ve eylemlerden etkilenmeye başladı. Çernişevski Petersburg’da Dil ve Tarih Bölümü’nde kendi düşünce yapısını geliştirmeye başladı. Materyalist dünya görüşü ve ekonomi konularında kendini geliştirmeye çalıştı.

1853’te Petersburg’da Anayurt dergisinde yazmaya başladı. Daha sonra ise ekonomi, felsefe, tarih, siyaset ve edebiyat gibi birçok dalda makalelerini yayınlayacağı Çağdaş dergisine geçti. Bu dergi kısa bir süre çıkmasına karşılık neredeyse tüm devrimci potansiyeli çevresinde toplamıştır.

Marks o dönem Çernişevski’nin yapıtlarını heyecanla okumuş ve onu “Büyük Rus bilgini” olarak nitelemiştir. Marks, Çernişevski’nin eserlerinin ve siyasal çalışmalarının, Rusya’yı çağın toplumsal ve siyasal hareketiyle bütünleştirdiğini söylemiştir.

Çernişevski bu dönemde, Rus devrimci düşüncesinin bir dönemini etkileyecek olan “Narodnizm”in ideolojik politik kökenini, bir diğer Narodnik Herzen’le beraber attı…1854’te yayınlanan “Adressiz mektuplar” adlı makalesi çarlık sansürü tarafından yasaklandı. Bu dönemle beraber Çernişevski 1861 Reformlarının içyüzünü ve Çarlığın gerçek yüzünü kitlelere anlatmaya çalıştı ve kitleleri çarlık düzenine karşı ayaklanmaya çağırdı.

Çalışmalarını çarlık baskısı ve sansürü nedeniyle yeraltından yürüten Çernişevski, hayatı boyunca gelişecek olan bir köylü devrimi düşüncesini kararlılıkla savundu. Çernişevski’nin devrimci faaliyetleri karşısında Çarlık da Çernişevski’yi durdurmak için baskısını arttırdı. Ve 7 Haziran 1862’de yakalanarak Petropaviosk kalesine kapatıldı. 19 Mayıs 1864 Mrtninsky meydanında Çernişevski’nin halkın önünde pişmanlığını belirtmesi için bir tören düzenlendi. Ancak o çarlık karşısında diz çökmektense ömür boyu zindanda kalmayı tercih etti.
Sibirya’da 20 yıl kürek cezasına mahkûm edildi. Tüm bu zaman boyunca yorulmak nedir bilmeden çalışmalarına devam etti. 1883’te 1 yıl Sibirya’dan ayrılmasına izin verildi. O ise bu yılı yazınsal faaliyetlerini hızlandırmak için bir fırsat haline getirmeye çalıştı. Ancak yazması gene yasaklandı. Gene de birçok konuda yüzlerce makale yazdı. Makalelerin çoğu “Andreyev” adıyla yayınlandı. Diğer çalışmaları ise ölümünden sonra gün ışığına çıktı. Tüm bir dönemin devrimci hareketine yön veren ve hatta o dönem hakkında, “Onun habersiz olduğu ya da yönlendiriciliği dışında tek bir devrimci faaliyet yapılmamıştır” denilen bu büyük fikir adamı 17 Ekim 1889’da doğduğu kentte yaşama gözlerini kapadı.

Eserleri
•Nasıl Yapmalı?
•Prolog

>

Valid HTML 4.01 Transitional

Valid CSS!