Driss Chraibi


Müfettiş Ali

Driss Chraibi

Anasayfaya
Eleştiri sayfasına


 

Editörün Notu:
Yıllarca Fransa'da yaşadıktan sonra ülkesi Fas'a ana-babasını ziyaret giden ve "Müfettiş Ali" tiplemesiyle meşhur yazar Brahim'in hayatı, kayınvalide ve kayınpederinin İngiltereden gelmesiyle arap saçına döner.  İki kültürün farklılıklarını müthiş bir mizah anlayışıyla aktaran Driss Chraibi her iki kültürle de ince ince alay eder.

 

   

Müfettiş Ali

REFİK DURBAŞ

http://arsiv.sabah.com.tr/2000/09/05/t14.html 

Birkaç yıl önce yolum Fas ülkesine düştüğünde, bizim iki yüz yıldır uğraştığımız Doğu-Batı sorununun aynen orada da hüküm sürdüğünü gözlemleyecektim.

Uzun yıllar Fransızlar'ın hükümranlığı altında yaşayan ülkede Fransızca, neredeyse Atlas dağlarının en ücra köşelerine kadar sinmişti. Yol tabelalarında Arapça'nın yanında Fransızca sözcüklerin olması dışında, yalın ayak başı çıplak çocuklar bile bu Batı dilini telaffuz edebiliyordu. Kazablanka gibi yüzü Batıya dönük kentlerde ise her ne kadar erkek egemenliği altında da olsa Fransız usulü bistrolar revaçtaydı. Sokakları arşınlayan otomobillerin büyük çoğunluğu neredeyse "Renault" damgalıydı. Bu dış görünümün altında ise Arap-Fransız kültürleri ikilemi içinde yönlerini bulmaya çalışan Faslı aydınların kaygıları su yüzüne çıkmaktaydı. Arapça mı yazmalıyız yoksa Fransızca mı diye...

Çağdaş Fas romanının babası kabul edilen Driss Chraibi'nini Doğan Kitapçılık tarafından yayımlanan "Müfettiş Ali" romanını işte bu duygular altında okumaya çalıştım.

Çünkü, kısa hayat hikayesinden öğrenebildiğim sınırlı bilgiye göre Chraibi'nin de yapıtlarındaki ana tema, Arap-Fransız kültürleri gibi farklı kültürler arasındaki kültür çatışmaları...

1926 El-Cedide'de doğan Chraibi, ailesinin Kazablanka'ya taşınması üzerine, dinsel eğitim gördüğü okulu bırakarak bir Fransız lisesine devam edecektir. Daha sonra kimya mühendisliği okumak üzere Fransa'ya giden yazar, eğitimini tamamladıktan sonra Avrupa'nın çeşitli kentlerini dolaşacaktır.

1954'te yayımlanan ilk romanı "Le Passe Simple" ise Kuzey Afrika'daki çalkantılı politik ortam nedeniyle büyük yankı yaratarak, Chraibi'nin vatan hainliğiyle suçlanmasına yol açacaktır. Nedeni de Fransız muhafazakarlarını Fas'taki Fransız egemenliğinin gerekliliğine inandırması... Öte yandan "Le Passe Simple" 1977 yılına kadar Fas'ta da yasaklanacaktır.

Ne mi anlatıyor Chraibi "Müfettiş Ali" romanında?

Genç karısına aşık olan yazar Brahim, yıllarca Fransa'da kaldıktan sonra, ülkesi Fas'a döner. İslam konusunda yerinde çözümlemeleriyle de uzman olan El-Cedideli Brahim, İngiltere'den gelecek kayınvalidesi ile kayınpederini beklemektedir.

"Müfettiş Ali" romanı işte bu iki farklı hayat biçiminin kelimelere dökülmesiyle sürüp gider...

"Fas" ülkesi gibi gizemli, ilginç bir roman...

 

   

Arka Kapak

Genç karısına körkütük aşık yazar Brahim, yıllarca Fransa'da kaldıktan sonra, doğduğu ülkeye, Fas'a döner. Polisiye bilmecelerin çözümünde olduğu kadar, İslam konusundaki şaşırtıcı ve yerinde analizlerde de uzman olan Müfettiş Ali tiplemesiyle dünya çapında ün kazanan El-Cedideli Brahim, İngiltere'den gelecek olan kayınvalidesi ile kayınpederini ağırlamaya hazırlanıyor. Bu ik farklı yaşam tarzının karşılaşması, okura, değişik portre ve geleneklerin, mizahın gölgelemediği bir berraklıkla resmedildiği tablolarla dolu bir galeriyi gezdiriyor.<(p>

 
>

Valid HTML 4.01 Transitional