Kedi Gözü
Margeret Atwood


 


Anasayfaya
Eleştirilerimiz sayfasına



TOPLANTI TARİHİ  :       7.9.2005Çarşamba..
İRDELENEN KİTAP:
      Kedi Gözü - Margeret Atwood
GRUP DEĞERLENDİRMESİ  : 5.0


Margaret Atwood
http://www.athabascau.ca/writers/matwood.html

Kısa Biyografi

Margaret Atwood Kanada'nın en başarılı ve en sevilen yazarlarındandır.  Atwood ABD'de, Avrupa'da, Avustralya'da yakından tanınır.
İkinci şiir kitabı "Çember Oyunu" 1966 yılında Governor General şiir Ödülünü  kazanmıştır.  Atwood 2000 yılında da  Kör Suikastçı ile Booker ödülünü kazanmıştır.

Margaret Atwood 1939 yılında Ottowa'da doğdu.  Babası biyoloji uzmanıydı.  Atwood ailesi yaz tatillerinin pek çoğunu kuzey ormanlarında geçirirdi.  Toronto Üniversitesine bağlı Victoria College'ı bitirdi.  Sonra Radcliffe College'dan master derecesi ile mezun oldu.  Yazın hayatına şiir yazarak başladı.   Circle Game - Çember Oyunu'ndan sonra  The Journals of Susanna Moodie (1970) (Susanna Moodie'nin Günlüğü), Procedures for the Underground (1970) (Yeraltının İzleği),  Power Politics (1971) (Kuvvet Politikaları) kitaplarını yayımladı.

You are happy
(1974) - Mutlusunuz kitabı ile kadınlara yapılan baskıyı inceledi ve bu çalışması ile feminist bir yazar olarak öne çıktı. Two-headed poems (1978) (İki Başlı Şiirler) kitabı ile Atwood iki ayrı dil ve iki ayrı kültür nedeniyle Kanada da varolan çatışmaları araştırdı.  Bu sosyal kaygılar  True Stories (1981),(Gerçek Öyküler) Interlunar (Ay Kapsamında)  (1984) and Morning in a Burning House (1995) (Yanmakta olan Bir Evde Sabah) kitaplarına da konu oldu.

The Edible Woman (1969) (Yenmesinde Sakınca Olmayan Kadın) ile başlayarak Atwood'un yazınında bir feminist bakış belirginleşmeye başladı.  Surfacing (1972) (Yüzeye Çıkmak), and Lady Oracle (1976) (Kahin Kadın)    Life before Man (1979) (İnsandan Önceki Hayat) and Bodily Harm (1981) (Vucuda Zarar Vermek) ile bu tutumunu sürdürdü.

The Handmaid's Tale (1985) Hizmetçinin Hikayesi adlı kitabında Atwood  köktenci bir diktatörlükle yönetilen bir Amerikan toplumunu anlatır.   Cat’s Eye (1988) Kedi Gözü adlı retrospektif romanında çocukluk acımasızlıklarını, genç kadınların birbirlerine karşı gaddarlıklarını ve ihanetlerini yazar.  Buna benzer bir tema The Robber Bride (1993). Hırsız Gelin adlı romanında da işlenmektedir.  1996  yılında Giller ödülünü kazanan Alias Grace (Nam-ı diğer Grace) kitabında tarihi bir cinayeti işler.   Roman içinde roman olan The Blind Assassin (2000). Kör Suikastçı'nın teması, Ontario'daki ekonomik bunalım dönemidir.  Atwood’un gelecekçi romanı Oryx &Crake (2003) hem Giller hem de  Governor Generalödülüne aday gösterilmiştir.

Romanlarının popülerliği nedeniyle,  Atwood'un çok güçlü küçük hikayelerini göz ardı etmekteyiz.  Dancing Girls (Danseden Kızlar) adlı öyküsü bize romanlarındaki karakterleri hatırlatır.   Bluebeard’s Egg (1983) Mavi Sakal otobiyografik çizgiler taşır.  Murder in the Dark (1983) Karanlıkta Cinayet okuyucuyu bir cinayet ve yalan dolambacına hapseder.  Wilderness Tips (1991) Vahşi Hayat Öğütleri ve Good Bones (1992) İyi Kemikler, Atwood okuyucularının yakından tanıdığı  ironi ve yergi ögeleriyle yüklüdür..

1972 yılında Atwood  Survival: A Thematic Guide to Canadian Literature, adlı  tartışmalı kitabını yayımladı.  Bu kitabında,  Kanada yazınının çevresel yorumlarını irdeledi ve edebi karakterleri kurban olarak işledi.  Bu yazı okuyucular ve öğrenciler tarafından Kanada eserlerinin çift kimlik, etnisite, cinsiyet açısından alternatif okuma olarak ele alındığı bir döneme rastlar. 

 Second Words: Selected Critical Prose (1984) adlı seçkisi daha çok Kanada yazını ve kültürü üzerine bir yorum olarak kabul edilebilir.    Çevresel sorunlara Strange Things: The Malevolent North in Canadian Literature (1995) döndüğünde okurlar bunların ironik ya da nodası geçmiş konular olduklarını gördüler.

Kedi Gözü - Margeret Atwood

Dünyaca ünlü Kanada yazar "Margaret Atwood"un "Kedi Gözü"ndeki kahramanı elli yaşlarında bir kadın ressam, Elaine Risley'dir. Çocukluğunu ve gençliğini geçirdiği Toronto'ya retrospektif sergisinin açılışı nedeniyle dönmek zorunda kalan Elaine,geçmişin acı veren anılarıyla yüz yüze gelir bu kentte. Onda en fazla iz bırakan Cordelia'dır, önceleri ona tam anlamıyla eziyet eden, sonra en yakın dostu olan Cordelia.
Atwood, "Kedi Gözü"nde çocukluk ve gençlik döneminin acımasızlıklarını, korkularını gizlerini irdelerken kadınlar arasındaki ilişkilere de çok boyutlu bir yaklaşım getiriyor.
(Kitap kapağı) 


 

Margaret Atwood'la romanı Kedi Gözü üzerine Yapılan bir Söyleşi

Soru :  Çocukluğunuzun yazar olmanızdaki roli nedir?
Cevap : Kuzeyde, bir orman içinde elektriksiz ve akar suyu olmayan, radyo ve sinemaları buolunmayan, televizyondan önce,  nisbeten tecrit edilmiş bir konumda büyüdüm.  Çocukken bana sürekli okurlardı.  Evde her zaman kitap bulunurdu ve bu kitaplar benim eğlencemdi.  Kitaplar yağmurlu günlerde ne yaptığınızdı, kaçış noktanızdı, ailenizin uzantısıydı.  Bu nedenler kitapları sevmekten kitaplara yazmaya attığım adım çok doğaldı.

Soru : Kedi Gözü sizin özel kitabınız olarak kabul görüyor.  Bu saptamada gerçek payı var mı?
Cevap:  Bir bakıma doğru.  Kedi Gözü diğer romanlarıma oranla çok daha fazla yarı otobiyografik ögeler taşımakta, özellikle zaman ve mekan açısından. Ama pek çok başka açıdan kurmaca yazındır.

Soru :  Kitabın ana teması sizce ne?
Cevap : Kedi Gözü küçük kızlık travmalarının erişkin yaşamda nasıl sürdüğünü anlatır.  Kız çocuklarının sırlarla ve değişen bağlılıklarla tanımlanan ve onlara acı veren bir kültürü vardır.  Dün arkadaşın olan kız bugün arkadaşın değildir ve nedenini bilmezsin.  Bu çocukluk kuvvet çabaları   kadınların arkadaşlıklarını renklendirir.  Kadınlara 2Erkekler tarafından mı, kadınlar tarafından mı eleştirilmekten çekinirsiniz sorusunu sorduğunda

Soru :  Şimdi ardınızda otuz kitap bırakmış biri olarak bu kitabı  gençlik dönemlerinizde yazabillir miydiniz?
Cevap :  Orta yaşa ulaştığınızda geçmişiniz ardınızda belirginleşiyor; oysa gençler daha çok şimdiki zaman ve gelecek ile ilgileniyorlar.  Kedi Gözü kısmen bir olgunluk dönemi romanı - ama aldığı tepkilere bakarsak her yaştan kadının ve erkeğin de romanı.

Soru:  Kedi Gözü'nü sizin feminist bir yazar olarak ününüzü destekler mi yoksa karşı mı çıkar?
Cevap : Feminist'ten kastınız, kadınlar hakkında yazmamdan - tamamen de değil - dolayı kaynakjlanıyorsa cevabım evet'tir.  Kedi Gözü küçük kız döneminin perde arkası ve erişkin kadınların davranışlarının  çapraşık çocukluk arkadaşlıklarından nasıl doğduğunu ve geliştiğini anlatan bir romandır.  Ama feministten kastınız kadınların iyi erkeklerin kötü olduğunu anlattığını söylüyorsanız.  Cevabım hayır'dır.  Feministler bir zamanlar küçük birer kız olmalarına rağmen Kedi Gözüne saldırmadılar.

Soru : Kitapların geleceği hakkında ne düşünüyorsunuz?
Cevap : Okumanın modası geçmedi.  Pek çok insan sürekli  televizyon izlemekten daha kişisel olan pkumaya dönüyor.  Nöroloji uzmanları okumanın beyinde yarattığı yoğun hareket ile gerçek eylemi yaşamadan hemen sonra geldiğini söylüyorlar. 


 

 

 

  Margaret Atwood
 Çeviren : Eren Arcan

 1

Çimenlikte  çocuklar
El ele tutuşmuş
Durmadan dönüyorlar.

Bir kol diğerininkine
girmiş,
çember tamamlanıncaya,
her birinin kendi bedenine
yeniden dönünceye kadar

Şarkı söylüyorlar, ama
birbirlerine değil,
ayakları hareket ediyor
neredeyse şarkılarıyla eşzamanlı

Yüzlerindeki dikkati
görebiliriz
Yüzleri, gözleri, 
hemen önlerinde
hareket eden
boşluğa takılı

Bu kendinden geçişi
neşe ile karıştırabiliriz

Ama bunda hiç neşe yok.

Görüyoruz onları  (kol kola)
Habire dönüyorlar
dikkatle, neredeyse
gayretli
(bastıkları yer yoksayılmış,
 

çimenliği çevreleyen
ağaçlar yok.  göl yok.)
Onlar için
durmadan dönmenin amacı,
(hızlı ya da yavaş)
durmadan, durmadan
dönmek

vii

Yine yaz,
Bu odanın aynalarında
Çocuk çemberi
Aynı şarkıyı söylüyor:

Bu dağınık  yatak,
kurumuş çimen gibi pis,
buruşuk girintilerle dolu

yatak örtüsü,
onların çimenliği,
bu yıpranmış duvarlar,
çepeçevre ağaçlarını içeriyor

alçak tıkalı lavabo, göllerini

bir yabanarısı geliyor,

yakın bir plajda
bırakılan bir sandvicin kokusunu alarak
  (bu ayrıntıları ne kadar dikkatle
  ele alıyorsun )
çocuklardan biri ürküyor
ama çemberi bırakmıyor.

Oyunun kapalı
kurallarına göre
onları döndürüyor döndürüyorsun
ama bunda neşe yok,
ve biz kol kola
yatakta yatarken,
ne birlikte ne ayrı
    (gözlemlerin beni omurgasız
     bir kemik kafesine,

ters yüz edilmiş

hükümsüz bir kaleye
 döndürüyor )
dudaklarımız kıpırdıyor
neredeyse çocukların şarkılarıyla
eşzamanlı

yan odada
açılan, kapatılan, çekmecelerin
gürültüsünü dinlerken,

(doğal olarak her zaman tehlike vardır,
ama nerede olduğunu nasıl bulacaksın)

(çocuklar
sıcak havadan
yuvarlak bir
cam kafes örüyorlar
iplik inceliğindeki
böceğimsi sesleriyle)

burada birlikte yatarken,
odalarda avare dolanmaların
monotonluğunda kısılmış,

savunmalarımızın

odağını değiştirirken,

Bu kemikleri kırmak istiyorum
bu kemikleri,
seni hapseden ritmini
     (yaz ve kış)
ve bütün cam kafesleri

bütün haritaları silmek,
dönerek şarkı söyleyen çocuklarının
koruyucu kabuğunu kırmak,

Çember
kırılsın istiyorum

 

Tartışma Soruları

1.  Atwood'un kitabı çocukluğun doğası ve yeniyetmelik dostluklarının gelişmesi  hakkında neler söylüyor.  Erkek çocuklarıyla kız çocuklarının birbirlerine yaptıkları eziyetler  arasında cinsiyete göre farklılıklar var mıdır?  Hangi noktadan sonra  yeniyetmelikte yapılan kötülükler bir hastalık olarak kabul edilebilir?

2.  Kitabın açılık cümlesinde retropektif sergisinden dönen ressam Elain Sisley "Zaman bir düz çizgi değil bir boyuttur, uzamın boyutları gibi...  Eğer bilebilseydiniz ve ışıktan hızlı hareket edebilseydiniz zamanın gerisine seyahat edebilir ve aynı anda iki ayrı yerde olabilirdiniz,"  cümlesini nasıl yorumluyorsunuz?  Elain neden Toronto'ya dönüyor ve ne elde etmek istiyor?  Romanın yapısında bu eve dönüş ne rol oynuyor?

3.  Elaine anılarında  "en iyi arkadaşı" ve çocukluğunun işkencecisi Cordelia tarafından rahat bırakılmamaktadır.  Bütün yırtıcı hayvanların saldırmak için bir nedeni vardır.  Cordelia Elaine'e eziyet etmekle ne kazanıyordu?  Elian'in hangi zaafiyeti onu Cordelia'ya karşı savunmasız bırakıyordu?  Elian'in olgunluk yıllarında neden önemli bir rol oynamaya devam etti.

4.  Eliane, Cordela ve üçüncü arkadaşları Grace'in anne babalarından aldıkları terbiyenin kişilikleri üzerindeki önemini tartışın.  Kitabın bir yerinde Elian'in annesi ona, kendisine eziyet eden arkadaşlarıyla bir arada bulunmasının gerekli olmadığını söyler.  Eliane'in annesi çocuğunun başına gelenlerden sorumlu tutulabilir mi?  Anne babaların çocuklararası çatışmaların halledilmesinde ne rol oynamaları gerektiğini düşünüyorsunuz.?

5.  Kitabın başlarında Elain arkadaşı Carol tarafından yardan aşağı inmemesi konusunda uyarılır.  "Orada adamlar olabilir."  Bu uyarının önemini daha sonraki yarda olan gelişmeleri göz önünde bulundurarak tartışın.  Bu uyarı, bizim tehlikeyi algılamamızdaki yetimiz hakkında ne anlatmaktadır.  Atwood başka hangi romanlarında kötülüğü ve bunun cinsiyet ile ilişkisini irdelemektedir. 

6.  Sizce Elaine neden ressam oldu?  Bunun önemi medir?  Sanatçılar hayat tecribelerini sanatçı olmayanlardan farklı bir biçimde mi kullanıyorlar?

7.  Atwood'un ana temaları önce şiirlerinde irdeleniyor.  Aşağıda onun 1966 yılında ödül kazanan Elele Oyunu adlı şiir kitabından iki şiiri  bulacaksınız.  Bu şiirler Kedi Gözü'nde nasıl geliştirilmiş?  Atwood hem şiir hem de nesir dalında başarılı olmuş nadir yazarlardandır.  Başkalarını tanıyor musunuz?