Michael Ondaatje


Anil'in Hayaleti

Michael Ondaatje

Anasayfaya
Eleştiri sayfasına

02.07.2003


 

Editörün Notu:
80 li yıllardan doksanlı yılların başlarına kadar Sri Lanka bir politik terör kıskacı içine girdi. Ülke kuzeyde ayrılıkçı gerillar, güneyde hükümet karşıtı asiler ile hükümet arasında bir savaş yaşandı. Hükümet gerillaları ve asileri kontrol altına alabilmek için yasadışı yöntemlere başvurdu. Pek çok faili meçhul cinayet işlendi.

 

 

Savaşın Gerçek Nedeni Savaştı

Anil’in Hayaleti

Eren Arcan

80 li yıllardan doksanlı yılların başlarına kadar Sri Lanka bir politik terör kıskacı içine girdi. Ülke kuzeyde ayrılıkçı gerillar, güneyde hükümet karşıtı asiler ile hükümet arasında bir savaş yaşandı. Hükümet gerillaları ve asileri kontrol altına alabilmek için yasadışı yöntemlere başvurdu. Pek çok faili meçhul cinayet işlendi. Yazara göre “Sokaklar hala sokaktı halk hala halk. Alış veriş yapıyorlardı, iş değiştiriyor, gülüyorlardı ama burada olanlarla kıyaslandığında en karanlık Yunan trajedyaları bile masum kalırdı.” “ne ölünün ailesine bırakılmış bir iz vardı ne de düşmanın kim olduğuna dair bir bilgi. Savaşın gerçek nedeni savaştı... "

Anil Tissera Sri Lanka’dan adli tıp okumak üzere Amerika’ya gider. Yıllar sonra iç savaşın cehenneme çevirdiği ülkesine kaybolan insanları araştırmak üzere İnsan Hakları sorumlusu olarak geri döner. Kendisini hem ülkesine ait hem de kendi kendisine yabancı olarak hissetmektedir.

Sri Lanka ırkçı saldırılar, politik cinayetlerle kavrulmaktadır. Yakılan insanlar, denize atılanlar, gizlenen sonra yeniden gömülen insanlar... Dünyanın pek çok yerinde yinelendiği gibi modern silah satıcısı ülkelerin ele geçirdiği terör mekanizması... Toplu mezarlardan çıkan 17,000 ölü...

Anil açısından etik nerede ? Terör çarkı içinde telef olan yurttaşlarını sorguladığında karşısına çıkan Devletine olan bağlılığı mı; yoksa öz doğrularına olan bağlılığı mı? Ondaatje “Kendisini ulusal çıkarlardan ayrıştırabilen kişi daha özgür ve belki de gerçeği bulgulamaya çok daha yakındır,” diyor.

Gerçeğin pek çok yüzü var. Sarhoş Doktor Gamini ne gerçekle ilgilenir ne politikayla. Yalnızca ölüm aşamasında önüne gelen insanları kurtarır, kurtaramazsa sıradakine geçer. Anil ile birlikte faili meçhul cinayetleri irdelemek üzere Sri Lanka’ya gönderilen arkeolog Sarath “Gerçek, bir petrol gölünün yanındaki bir alev gibidir, yanlış zamanda öne sürülen gerçek, çok tehlikeli olabilir. Bazen adalet gerçeğin değil gücün yanındadır.” demektedir. Anil ise batılı eğilimiyle gerçeği herşeyin üzerinde tutmaktadır. Gerçeğin orada olduğuna, var olduğuna inanır ve ona göre bu gerçek, ortaya çıkarılmayı beklemektedır. Ondaatje Yugoslavya, Güney Amerika, Afrika gibi günümüzde pek çok bölgede gerçeğin maskelendiğini söylemektedir.

Sarath, aldığı batı eğitim gereği herşeyin çözümlenebileceğine inanan Anil’e “Bir gerçeğin “arkeolojik”çevresini anlamanı istiyorum. Yoksa, Galle Face Otelinde kalıp raporlar düzenleyen gazetecilere dönersin. Yalancı bir empati ve suçlama.”

4. Haziran 2004


Sri Lanka'da Terörizm

http://www.turksam.org/tr

Örgütün Silah Bırakması ve Terörün Bilançosu

Sri Lanka hükümetinin imtiyazlar önererek sonuç alamadığı Tamil Kaplanları terörü, 2004’te başlatılan topyekün savaş ve diplomatik faaliyetler sonucunda Mayıs 2009’da, Tamil Eelam Kurtuluş Kaplanları örgütü lideri Velupillai Prabhakaran’ın da öldürülmesi sonucu örgütün silah bırakmasıyla resmen bitirilmiştir. Sri Lanka İnsan Hakları Bakanı Mahinda Samarashinge tarafından örgütün silah bırakmasından önceki son 1 aylık harekat kapsamında 179,000 civarı rehinenin kurtarıldığı açıklanmıştır. Terörün bitirilme süreci olarak kabul edebileceğimiz bu beş yıl zarfında Sri Lanka ordusunun özellikle Tamil Kaplanları’nın kurtarılmış bölge olarak nitelediği yerlerde giriştiği kanlı operasyonlar sivil Tamiller’in de ağır can ve mal kayıplarıyla sonuçlanmıştır.

Neticede Sri Lanka hükümeti dünyanın en büyük kaynaklara sahip terör örgütü olan Tamil Kaplanları’nı diplomatik çalışmalar ve ekonomik baskılarla destekli askeri yöntemler sonucu silah bırakmaya mecbur bırakmıştır. Terör örgütlerinin, saldırılar sonucu aldıkları tavizlerin çözüme ulaşmada basamak olmak yerine, onları cesaretlendirici etkenler olduğunun açıkça ortaya çıktığı bu 26 yıllık dehşet verici savaştan geriye kalan, resmi açıklamalara göre 75.000 Sri Lanka vatandaşının ölümü olmuştur. Ayrıca 200’den fazla intihar saldırısı gerçekleştiren örgüt, bu istatistikte dünyada geriye kalan en etkili terör örgütleri olan PKK, El Kaide, IRA ve ETA gibi örgütlerin toplamından daha fazla sayıda bu tip eylem gerçekleştirmiştir. Aralarında iki devlet başkanı da olmak üzere çok sayıda Hintli ve Sri Lankalı siyasetçi, örgüt karşıtı gazeteci, toplu katliamlar ve özel saldırılar sonucu sivil halk ve ılımlı Tamil siyasetçileri-aydınları bu terör saldırılarına maruz kalmıştır. Özellikle Hindistan Başbakanı Rajiv Gandi (1991) ve Sri Lanka Devlet Başkanı Ranasinghe Premedasa’nın (1993) ölümleriyle sonuçlanan suikast eylemleri tüm dünyada büyük ses getirmiştir. Kanlı iç savaş, 2009 yılı Mayıs ayı itibariyle Tamil Kaplanları’nın mağlubiyetiyle sona ermiştir.[6] Ancak daha önce de belirttiğimiz üzere Sri Lanka ordusunun 26 yıllık savaşın durdurulması uğruna sivil halkı ve ülke kaynaklarını da gaddarca cezalandırdığı operasyonlar, uluslararası alanda savaş suçu işlenip işlenmediği tartışmalarını beraberinde getirmiştir. [7]

Değerlendirme

Sri Lanka’da çoğunluk Sinhalilerle azınlık Tamiller arasında meydana gelen düşmanlık ve çatışmalar, ülkenin 1948 yılında bağımsızlığını kazanması ve Sinhaliler’in yönetimi ele geçirmesiyle doruk noktasına yükselmiştir. Bunun üzerine Tamiller, devletten siyasi çabalarla alamadıkları haklarını teröre dayalı metotlarla almaya çalışmışlardır.

Tamil Kaplanları’nı önceleri sadece bir güvenlik sorunu addedip silahlı mücadele ve hukuki baskılarla susturmaya çalışan Sri Lanka hükümeti, giderek artan kayıplar karşısında çözümü siyasi zeminde aramaya yönelmiştir. Önce Tamiller’in yönetime katılması ve dillerinin tanınması, ardından Federe yönetim gündeme gelse de gerek hükümetin tutarsız politikaları gerekse Tamil Kaplanları’nın eylemlerinden taviz vermemesi sonucu terörün diplomatik metotlar ve verilen imtiyazlarla da çözülemeyeceği görülmüştür.

İki halkın birlikte yaşamasına yönelik propaganda faaliyetleriyle birlikte ileri askeri harekata başlayan Sri Lanka hükümeti, Tamil Kaplanları’nın faaliyet gösterdiği yabancı ülkelerin hükümetleriyle de masaya oturarak örgütün dış desteklerini zayıflatma yoluna gitmiş ve başarılı olmuştur. Örgütün güçlü olduğu kuzey ve doğu toprakları üzerine yapılan askeri harekat sonucu verilen ağır kayıplarla birlikte, lider Prabhakaran’ın da ölmesi, Tamil Kaplanları’nın silah bırakmasına sebebiyet vermiştir. Askeri baskı ve başarılarla desteklenen siyasi uygulamalar, dünyanın en güçlü terör örgütlerinden birinin eylemlerini durdurmasıyla sonuçlanmıştır. Sri Lanka hükümetinin Tamil Kaplanları’nı bitirmek amacıyla yaptığı saldırılar insan hakları bağlamında düşünüldüğünde eleştirilse de, terörle mücadelede bir örnek teşkil edecek şekilde tarihteki yerini almıştır.

 

 

 

Çalışma Soruları :

1-Kitap Guatemala’da kayıp kişileri aramak için araştırmalar yapan Anil’in (adli tıp antropologu) bunları araştırması ile başlar. Anil Sri Lanka’da (eski Seylan) hüküm süren cinayetleri araştırmak için insan hakları derneği tarafından adaya gönderilmiştir.Ikinci sahne ise gerçek bir cinayet mahalliydi. ”Budist mağara tapınakların en güzeliydi oymalar sanki duvarlardan balta ve bıçkılarla sökülmüş gibiydi.” S 20 . Bu iki sahne birbiriyle nasıl ilintilidir? 

2-Anil ismini nasıl almıştır? S 74-75 Bu bize Anili’in kişiliği hakkında nasıl bir bilgi veriyor? 

3-Anil’in adli tıp antropologu olması kitapta nasıl bir etki yaratıyor? 

-“Dervişlerin Korusu” bölümünde anlatılmak istenen nedir? Geçmiş ve gelecek nasıl bağıntılıdır? 

5-Savaşın insanlar üzerindeki nasıl anlatılmıştır? 

6-Anil’in Cullis ile ilişkisi ve de evliliği kitapta onun kişiliğini anlatmak açısından nasıl önemlidir? 

7-Anilin ‘HAYALETİ’ ne ya da kimdir? 

8-Anil,Sarath ve Gamini işleri yüzünden hayatlarını yaşayabiliyorlar mı? 

9- Sarth ve Gamini arsaındaki rekabet çocukluk yıllarına mı dayanıyoryoksa ikisinin de aynı kadını sevmesine mi? 

10-Denizcinin ölümü için şöyle deniliyor.
“Bir zamanlar anlamın, korkudan ve acıdan kaçış için bir geçit olduğuna inanırdı. Ama siddeten zarar görenlerin dil yetilerinin ve mantıklarını kaybettiklerini gördü. Kendini korumak için son çare, duygulardan vazgeçmekti.” S62
“Savaşın gerçek nedeni savaştı” S 50
“Savaşın gerçek gayesi savaş olmuştu” S 106 

11-S 48 adları geçen kayıpların gerçek raporlardan alındığı kitabın sonunda açıklanıyor. Başkanın suikastinin de geçeklerden alınıp sadece isminin değiştirildiği belirtiliyor.. Ondaatje'nin gerçek olaylar ve isimleri ifade etmesi hikayeye nasıl bir anlam yüklüyor? 

12-Yolda çarmıha gerilmiş gibi çivilenen Guesena, Yok olan insanlar, Kaybolan Anandanı karısı Sri Lanka da yaşanan iç savaşı anlatmada yaşanan vahşeti günlük olaylar gibi anlatması hikayeyi nasıl etkiliyor? 

13- Gamini agabeyi Sarath’ın cansız bedenini anlattığı sahne S 294-295 duygusal olarak okuyucuyu nasıl etkiliyor? Kitaptaki gerçek kahraman kim? Gamini mi? Sarath mı? 

14-“Mesafe” isimli bölümde Anada, tanrının gözlerini çizer. Bu dinsel seremoni bize gelecek için nasıl bir mesaj verir?
 

 
>

Valid HTML 4.01 Transitional

 

YAKINAN İNSAN HİÇBİR İŞE YARAMAZ”