Borges Portre


 


Ayna ve Maske


 

Anasayfaya

Eleştiri sayfasına


 

 
 
   
Borges'te İdealizm
Eren Arcan

Borges’in ana temalarından bir tanesi de Çoğulluk ve Tekillik kavramlarına dayanır. Babil Kütüphanesinin sonsuz sayıdaki kitaplarına karşın, “Ayna ve Maske”de, yaşamın mucizevî güzellikle bir tek dize ile ifade edilir. Undr adlı öyküde ise şiirdeki mucize ve güzellik tek mistik kelimeye indirgenmiştir.

İrlanda Kralı, sarayın şairi Ollan’dan, Vergillius’un Aneid’i gibi kendisini yücelten bir şiir yazmasını ister ve kendisine bir sene mühlet verir. Bir sene sonra şair gelir ve şiiri okur. Kral şiiri çok beğenir. İmgeler klasik şiirlerdeki gibidir. Uyaklar, hece sayıları ölçüleri hep yerli yerindedir. Hepsi güzeldir ama Krala göre bu şiir damarlarındaki kanı daha hızlı akıtmıyordur. Kimse sararıp solmamış, savaş çığlıkları atmamıştır. Kral Şaire şiirine görüntüleri yansıttığı ve çoğalttığı için bir Ayna hediye eder ve ikinci bir şiir yazması için yine bir sene mühlet verir.

Bir yıl sonra Ollan daha kısa bir şiirle geri döner. Metin tuhaftır. Savaşın betimlemesi değil, ta kendisi gibidir. Savaş tanrıları metnin içinde kaynaşıp dururlar. Ama şiir daha örtük olarak kavramları anlatır hale gelmiş ama yine de idealizme ulaşamamıştır.

Kral şaire bazı kavramları gizlediği, üstü kapalı bir şiir yazdığı, lafın tamamını söylemediği için bu kez altın bir maske hediye eder. Yeni bir şiir için bir yıl daha mühlet verir.

Bir yıl sonra şair saraya geldiğinde tanınmaz haldedir. Yaşlanmıştır, sanki kurumuş kalmış gibidir. Gözleri uzaklıklara bakmaktadır. Kral yazdın mı diye sorar. Şair “yazdım” ama “Keşke İsa Efendimiz beni yasaklamış olsaydı,” der. Kral şiiri okumasını emreder. Şairin okuduğu şiir tek bir dizedir. Yeryüzünün bütün büyüleyici güzelliklerini içeren, bir tek dize şiiri idealizmin doruklarına taşımıştır.

Kral böylesine bir güzelliği paylaşmanın bir günah olduğunu söyler. Güzelliği tanımış olmanın günahıdır bu. İkisi de günahlarının kefaretini ödeyecektir.: “Sana bir ayna ve altından bir maske vermiştim, sonuncu ve üçüncü armağanım bir hançer.” der.

Şair bu hançerle kendisini öldürür. Kral da İrlanda topraklarını bir baştan bir başa dilenci gibi dolaşır ve bir dizelik şiiri bir daha hiç okumaz.

25 Ağustos 2013
İstanbul

Aynaya bakan kız
 

Sitemizdeki Borges İncelemeleri

  Öykü İncelemeleri
 

Valid CSS!