Roman Kahraman? - Semiramis Ya?c?o?lu


 
Edit?r?n Notu:
"Yazar bu kitapta ele?tirel okumaya dair yap?s?k?mc? bir yol haritas? sunarken T?rk ve d?nya edebiyat?n?n unutulmaz roman kahramanlar?na odaklan?yor.  Suat Dervi?' in "Suskun kad?nlar?n?".Orhan Kemal'in "Murtaza' s?n?, Aziz Nesin' in "Z?b?k' ?n?, Fitzgerald' ?n "Muhte?em Gatsby" sini Joyce'un Dublinlileri' ni, Durell' in ?skender?ye' sini ve daha bir?ok kahraman?n? inceliyor.  Roman kahraman?n?n dilinde tekrarlar?n, ad?llar?n ve hitap bi?imlerinin izini s?rerek. dilin asla masum olmad???n? g?steriyor. (Kitaptan)
 Yaz?nsal Metinlerin Derinli?inde
H?lya Soy?ekerci

?niversitelerdeki ?ngiliz- Amerikan edebiyat? ve dilbilim derslerine y?llar?n? adayan, pek ?ok inceleme, ara?t?rma yaz?s?na imza atan Semiramis Ya?c?o?lu, bu kez yine akademik d?nyadan seslenen ama akademi d???ndaki okurlara da yeni ufuklar a?an bir kitapla merhaba diyor. Roman Kahraman? ve ?znellik ?st ba?l??? alt?nda roman ve ?yk?lerdeki S?ylem ?deoloji Co?rafya konular?n? oda?a alan yazar, se?ti?i metinlere al???lagelen yakla??mlar?n d???na ??k?p farkl? bir yerden bak?yor ve onlar? yap???z?mc? y?ntem do?rultusunda ayr?nt?l? bi?imde inceliyor. Akademik tutarl?l?k ve sa?laml???n deneme tad?yla bulu?mas?ndan do?an farkl?, nitelikli, ?zg?n yap?da incelemelerden olu?uyor

Roman Kahraman? ve ?znellik.
Ele?tirel s?ylem ??z?mlemesi alan?nda ?al??an Semiramis Ya?c?o?lu, bu kitab?nda yerli ve evrensel yaz?ndan bir?ok metni yap???z?mc? ele?tirinin verileri do?rultusunda yorumluyor. Her s?ylemin bir ideoloji i?erdi?i ger?e?inden hareketle o metinlerin dokusuna sinmi? ataerkil ideoloji, t?ketim toplumu ideolojisi gibi ideolojilerin dipte sakl? duran unsurlar?n? tek tek a???a ??kararak dilin asla masum olmad???n? g?steriyor. Semiramis Ya?c?o?lu?nun bir dilbilimci olarak, edebi metinlere dil arac?l???yla s?zan ideoloji unsurlar?n? ortaya d?kmesinin de?erli bir ?aba oldu?u kan?s?nday?m. B?ylece d???nce, duygu ve ya?am ?ekillerimizi belirleyen, bilin?alt?m?z?n derinliklerine inen ideolojik unsurlara dair bir fark?ndal?k yarat?yor Semiramis Ya?c?o?lu. Metnin derinlerinden, ataerkil ideolojinin en ?nemli g?stergelerinden biri olan eril dile ?zg? unsurlar? g?n y?z?ne ??karan, eril dilin zihinlere kaz?nan s?ylemlerine dikkat ?eken yazar, tan?k oldu?umuz, g?rd???m?z, okudu?umuz, dinledi?imiz her ?eye, ?m?r boyu dil yoluyla bize dayat?lanlara bilimsel ku?ku ile bakman?n yollar?n? g?steriyor. Bilimsel ku?ku, ideolojileri sorgular; ideolojilerin sorgulanmas?yla ger?e?in perde arkas?ndaki y?z? ortaya ??kar; yery?z? ve hayat ayd?nlan?r. ?nsan, dil yoluyla dayat?lan ideolojileri sorgulad?k?a hayat?n? ve ya?ad??? toplumu d?n??t?recek ad?mlar? atmaya ba?lar.

Kitap yazar?n ?ns?z?yle ba?l?yor. Ele?tirel Okuman?n Yol Haritas? ba?l???yla sunulan ve d?rt yaz?dan olu?an birinci k?s?mda yazar, ?ncelikle kuramsal bir ?er?eve olu?turmaya ?zen g?steriyor; metinleri incelerken ba?vurdu?u temel yakla??m ve bak?? a??lar?n? ortaya koyuyor. ?kinci k?s?mda metinleri yap???z?mc? ele?tiri ba?lam?nda inceliyor. Suat Dervi?, Orhan Kemal, Aziz Nesin, F?ruzan, Necati Cumal?, Tahsin Y?cel, Orhan Pamuk gibi yazarlar?n farkl? ?yk? ve roman metinlerini ele?tiri oda??na al?yor. Di?er b?l?mde Fitzgerald, Gorki, Durrell, Steinbeck, Joyce, Lawrence, Murdoch, Golding, Hemingway, Kesey?in eserlerini yine yap???z?mc? yakla??mla inceliyor. Yazar ?ns?zde ?unlar? belirtmektedir: ??nanc?m odur ki, burada ?nerdi?im yeni okuma tutamaklar?n?n ?????nda yaz?n tarihinin ba?art eserlerini yeniden okumak gibi bir g?revi y?klenen okur, eskisinden farkl? bir okura d?n??ecek ve belki de bu y?zden farkl? bir insan olacak. Y?zey metinde bize ?srarla anlat?lan ?yk?n?n bask?s?na direnmeyi ??renerek, bu ?yk?y? tersinleyen farkl? bir katman?n okur/yazar? olacak, s?ylenmeyeni s?yleyebilecek? Semiramis Ya?c?o?lu, y?zey metnin ?ekici ?srar?na kap?lmadan, okudu?u roman ve ?yk? metninin alt anlam katmanlar?na ula?abilen sorgulay?c? okurlar?n ?nemine dikkat ?ekmekte; yarat?c? okurlar?n ancak b?yle olu?abilece?ini vurgulamaktad?r. Suskulardan, s?ylenmeyenlerden, bo?luklardan hareket ederek ya da s?k tekrarlananlar?n izinde giderek metnin i?erdi?i as?l anlam? g?rebilen, sezebilen, metin i?inde dil arac?l???yla zihnimize ve d???ncemize etki eden ataerkil ya da kapitalist t?ketim toplumu ideolojisini fark edebilen sorgulay?c? ve d?n??t?r?c? okurun ?nemi ?zerinde durmaktad?r. Sorgulayan bir okur, kendini, ya?ad??? hayat? ve yery?z?n? de?i?tirebilir.

?Birbirinden ayr? co?rafyalarda, k?lt?rler aras?nda benzer duygu ba?lar? kurulmas?n? sa?layan bir ara? olarak kitap, elbette korku ?zerine kurulan rejimler i?in tehlikelidir. ??nk? okumak, duygular? tan?mak ve onlara bir ad koymak becerisini geli?tirir? diyor yazar.

Kurmaca edebiyat metinleri empati duygumuzu geli?tirir; bizi ba?ka insanlar? anlamaya, ba?ka hayatlar? ya?amaya y?nlendirerek i? d?nyam?z? derinle?tirir. Semiramis Ya?c?o?luduygulan?m kavram?na da i?aret ediyor. Yararland??? duygulan?m kuramlar?n?n genellikle bili?sel oldu?unu belirterek, romanlar? ve roman kahramanlar?n? ??z?mlerken metinsel ipu?lar?n? de?erlendiren, bu ipu?lar?n? yanal de?il asal metin unsurlar? olarak oda?a alan yap???z?mc? bir anlay??? yapt??? yorumlara tan?k g?steren bir yak?n okuma stratejisinden asla ?d?n vermedi?ini de ?nemle vurguluyor.

Roman kahraman?n? in?a etmenin, metni ??zmenin ipu?lar?n? veren Semiramis Ya?c?o?lu kahraman?n s?ylem ve ideolojisinden, tekrarlardan, ad?l kullan?m?ndan, hitap bi?imlerinden, eylemlerinden hareketle bizi s?ylenmemi?i bulmaya; y?zey metnin alt anlamlar?na ula?abilmeye ?a??r?yor; s?ylem ??z?mlemesiyle derin katmanlardan yank?lanan ideolojiye dikkat ?ekiyor. Mek?n?n da masum olmad???n? belirten yazar, mek?n?n roman kahraman?n?n sosyok?lt?rel bir varl?k olarak ?znellik durumunu ??z?mlemek i?in g?stergebilimsel bir de?er ta??d???n? ifade ediyor. Bu ba?lamda baz? yaz?nsal metinlerde kahraman?n s?ylemi yoluyla ev i?inin kad?n i?in kutsalla?t?r?l?rken ev d???n?n tekinsiz ve g?naha yak?n bir yer olmas?n?n dile getirili? ?eklini g?steriyor.

Semiramis Ya?c?o?lu, Roman Kahraman? ve ?znellik, S?ylem ?deoloji ve Co?rafya, Kom?u Yay?nlar?, 2017

 

 

Prof. Semiramis Ya?c?o?lu

Dilbilimci. ?stanbul ?niversitesi ?ngiliz Dili ve Edebiyat? B?l?m? (1971) mezunu. Lisans?st? diplomas?n? University Of Newcastle Upon Tyne ?ngilizce Dilbilimi B?l?m?nden (1979) ald?. Y?ksek lisans?n? ?Structuralism: A Linguistic Model and Its Application to Jack London?s Three Stories? adl? tezle (1987), doktoras?n? ?Rhetorical Factors Serving to Form A Sub-text Underlying Form and Meaning in Joyce?s Dubliners? ba?l?kl? tezle (1991) Ege ?niversitesi ?ngiliz Dilbilimi B?l?m?nde tamamlad?. Ege ?niversitesi Yabanc? Diller Okulunda okutmanl?k (1972-91), Dokuz Eyl?l ?niversitesi Bat? Dilleri ve Edebiyatlar? B?l?m?nde ??retim g?revlili?i (1991-92) yapt?, ayn? yerde yard?mc? do?ent (1992-96) olarak ?al??t?. 1999?da Dokuz Eyl?l ?niversitesinde dilbilim do?enti, 2002?de ayn? alanda profes?r oldu. Ayr?ca Dokuz Eyl?l ?niversitesi Fen Edebiyat Fak?ltesi Dilbilim B?l?m? ba?kanl??? (1999-), Fak?lte Kurulu ?yeli?i, Y?netim Kurulu ?yeli?i, Fen Edebiyat Fak?ltesi dekan yard?mc?l??? (1997-2000) g?revlerini y?r?tt?. Ara?t?rma ama?l? olarak davetli ??retim ?yesi olarak Avusturya, Almanya, ?sko?ya ve ?ngiltere?de bulundu.

Makalelerini Dilbilim Ara?t?rmalar?, Ege ?ngiliz ve Amerikan ?ncelemeleri, G?ndo?an Edebiyat, Edebiyat Ele?tiri, Argos dergilerinde, Dilbilim Uygulamalar?, VII., VIII., IX., X. ve XI. Dilbilim Kurultay? Bildirileri, ?eviribilim I. kitaplar?nda yay?mlad?. Dilbilimle ilgili ?e?itli sempozyumlarda bildiriler sundu. American Studies Association ve Poetics and Linguistics Association ?yesidir.

ESERLER?:
DERLEME: 1990 Sonras? Laik Antilaik ?at??mas?nda Farkl? S?ylemler (2002).
ORTAK K?TAP: Ele?tirel S?ylem ??z?mlemesi: Disiplinleraras? Bir Yakla??m (2002), T?rk?ede Bilgi Yap?s? ve Bilimsel Metinler(2002).
KAYNAK: ?i?ek ?ztek (Virg?l, Nisan 2002);; ?hsan I??k / Resimli ve Metin ?rnekli T?rkiye Edebiyat??lar ve K?lt?r Adamlar? Ansiklopedisi (2. bas., 2009)

Arkada??m?z Buket Akyel'in Say?n Semiramis Ya?c?o?lu'nun Suat Dervis ?zerine yapt??? sunum ?zeti

Suat Dervi? ge? tan?nmaya ba?lanm??, maalesef de baz? kal?plara kategorize (gotik vb.)edilmeye ?al???lm?? bir yazar. Halbuki bunlar? a?an bir ?slubu var.

1900 do?umlu, m?zik, edebiyat ve felsefe e?itimini Almanya'da yapm??, varl?kl? bir ailenin k?z?yken, '30 lu y?llar?n ikinci yar?s?nda babas?yla birlikte varl???n? da kaybedip, gazeteci olarak ?al??maya ba?lam??. R?portajlar?nda "sokaktaki insan?", hor g?r?lm?? gruplar? incelemi?, daha sonra bunlar? romanlar?nda da i?lemi?. Romanlar?n?n ana damarlar? ?ocukluk ve aile konular? olmu?!

Romanlar?n? tarafs?z, ??plak bir dille anlatm??. Ancak y?zey ayr?nt?lar?n alt?ndaki derin katmanlar? okuyucular?n anlay???na b?rakm??!!!

Romanlar?nda hem erkek hem kad?n karakterler olduk?a ger?ek?i ele al?nm??. Romanlar?ndaki "suskun kad?nlar" idealize edilmemi?, hatalar? da olan toplumdaki ger?ek ki?iler olarak anlat?lm??. Suskunlu?un nedeni ?ocuklu?a d?n?lerek, psikanalitik yakla??mla a??klanmaya ?al???lm?? (anne kayb? - varolu?sal s?k?nt? - duygusal suskunluk). Semiramis Hn. zaman?n kad?nlar?na k???k ya?tan itibaren ??retilen "susmak erdemdir", "ac?lar? s?ze d?kmek do?ru de?ildir" gibi s?ylemlerin onlar?n hayat?n? nas?l olumsuz etkiledi?ini hat?rlatt?. Romanlar?nda a?k, suskun kad?nlar?n dilini ??z?p, onlar? konu?kan yap?yor (farkl? romanlar?ndaki kad?n kahramanlardan ?ok g?zel ?rnekler verdi, Fosforlu Cevriye vb). Konu?arak, geriye giderek ancak ac?lar?n? dile getiriyorlar ve iyile?me imkanlar? do?abiliyor.

Semiramis Hn., Suat Dervi?'in romanlar?ndaki "hem erkek hem kad?n karakterler toplumsal ataerkil de?erlerin k?skac?nda s?k??m?? durumda"; "toplum, dayatt??? de?er ve rollerle bireyleri devaml? denetler"; "birey olarak ?zg?r tercihler yapt???m?z? zannederken asl?nda bize bazen de yanl?? olarak ??retilen rollerin, de?erlerin do?rultusunda tercihler yapar?z" mesajlar?n?, "??lg?n Gibi" roman?n?n kahramanlar? ?zerinden o kadar g?zel anlatt? ki kitab? okumad???m halde yazara hayran oldum.

?lgin? buldu?um bir konu da Suat Dervi?'in baz? romanlar?nda "mekan? bir kurucu ??e gibi kurgulamas?ym??". Mekan? adeta bir karakter olarak kar??m?za ??karmas?ym??. Suat Dervi? bu konuda d?nya edebiyat?nda zamanda?lar?na g?re ?nc?lerdenmi?!

Blancpain Replica Watches
Franck Muller Freedom Replica
Richard Mille Replica Watches